راهنمای جامع ساخت ابزار دستی (صفر تا صد + نکات حرفهای)
ساخت ابزارهای دستی توسط خودمان، یکی از کارهای جالب و کاربردی در نجاری و کارهای فنی است. بسیاری از افراد فنی ترجیح میدهند به جای خرید ابزارهای گرانقیمت یا دور انداختن وسایل خراب، با استفاده از قطعات قدیمی و کمی خلاقیت، ابزار کارشان را خودشان بسازند. این کار نه تنها باعث صرفهجویی در هزینهها میشود، بلکه به شما کمک میکند تا ابزاری دقیقا متناسب با راحتی دست و نیاز خودتان داشته باشید. در این مقاله به زبان ساده یاد میگیریم که چگونه دو ابزار کاربردی یعنی رنده دستی نجاری و چکش لاستیکی را با کمترین امکانات بسازیم.
آموزش ساخت ابزار دستی
اگر به کارگاه نجاران یا صنعتگران رفته باشید ممکن است ابزار یا دستگاهی را ببینید که نمونه آن را قبلا ندیدهاید. این ابزارآلات ساخته خود آنها است که با توجه به تجربیات شخصی و بر اساس نیاز خود ساختهاند.
ساخت ابزار دستی معمولاً احتیاج به تجربه دارد تا کاربر تمام مشکلاتی که ممکن است حین کار به آن دچار شود را پیشبینی کرده و در ساخت وسیله جدید مدنظر قرار دهد. نجاران فراوانی هستند که با ساخت ابزاری دستساز و کاملاً شخصی سازی شده خلاقیت خود را در این صنعت ثابت کردهاند.
مزایای ساخت ابزار دستی
از مزایای ساخت ابزار و وسایل نجاری صرفهجویی در هزینه است. گاهی نجاران با استفاده از 2 یا 3 اره و چند ابزار برقی، میز ارهی کاملاً حرفهای برای خلق آثار هنری خود میسازند. از دیگر نکات ساخت ابزار امکان خلق آثاری است که همیشه دوست دارید به شکل متفاوتی آنها را بسازید. بهکارگیری علم طراحی به صورت دستی و دیجیتال میتواند در ساخت ابزار دستی بسیار مفید باشد؛ زیرا قبل از ساخت دستگاه، تصویر و ایدهای در ذهن شما ایجاد میکند که کار شما را در مراحل ساخت آسانتر میکند.
از فواید دیگر ساخت ابزار، استفاده از ابزارهای از کار افتاده است؛ در واقع شما میتوانید از ابزاری که به هر علتی آسیب دیده یا کارایی سابق را ندارد برای ساخت ابزار جدید استفاده کنید و با این کار هدر هزینهها صرفهجویی کنید.
ساخت ابزارهای بزرگ و حتی ابزارهای کوچک میتواند خلاقیت شما را در کار بالا ببرد. در قسمت زیر به معرفی دو نمونه ابزار کوچک که به راحتی میتوانید با امکانات کم و ابزار کارگاهی خود درست کنید، خواهیم پرداخت.
آموزش ساخت رنده دستی نجاری
اگر رندهی قدیمی شما خراب شده احتیاج نیست که دوباره رنده دستی جدید خریداری کنید. میتوانید با استفاده از تیغ ارهی قدیمی و کمی تخته سه لا رندهای جدید بسازید.
در ابتدا میتوانید طرح چیزی که میخواهید بسازید با نرم افزار اتوکد طراحی کنید. تخته سهلا با دستهای دستساز گزینهی خوبی برای استحکام کار است. برای تیغ اره میتوانید از تیغ ارههای قدیمی خود استفاده کنید. در نظر داشته باشید، در صورتیکه تیغ اره کند شده آن را تیز کرده و چند تیغه برای کارهای مختلف با آن بسازید.
ابزار مورد نیاز برای ساخت رنده دستی
- مقداری تخته سه لا
- تیغ ارهی قدیمی
- لولهی فلزی
- ابزار نجاری
- اسپری لاکر
بعد از پرینت گرفتن فایل اتوکد، اندازههای آن را دقیق بررسی کنید. با استفاده از خط کش نجاری قطعات را اندازهگیری کرده و ببرید. میتوانید اندازهها را روی قطعات بنویسید تا هنگام سرهم کردن کار راحت باشد. نکتهای که باید مدنظر قرار دهید برش دقیق قطعات با زاویه صحیح است؛ زیرا در نتیجه کار بسیار تاثیر دارد.
تمامی قالبها را به تخته سه لا بچسبانید. میتوانید از یک قالب برای درست کردن قالبهای جدید پیروی کرده و بعد سوراخهایی برای نقاط اتصال ایجاد کنید. بعد از برش، تمام لبهها را سنباده زده تا خاک اره و گرد و غبار از سطح کار پاک شود و چسب بهتر درون چوب فرو برود.
قطعات را با چسب بچسبانید و میخهای چوبی اتصال را در جای خود گذاشته و اضافات را ببرید. مجموعه را با گیره و پرچ کنار هم محکم کرده و نگهدارید.
بعد از خشک شدن کامل چسبها میتوانید سنباده کاری را آغاز کنید. با حوصله طرح دستهی کار را درآورده و چندبار امتحان کنید تا نتیجهی دلخواه حاصل شود.
در این این مرحله خیلی مهم است که پایه را جایی قرار دهیم که کاملاً صاف باشد تا از لرزش احتمالی که موجب ایجاد خراش حین رنده کردن میشود، جلوگیری کنید. پایهی دسته را نیز سنباده کشیده تا زاویهی آن کاملاً صاف شود. برای این کار میتوانید خطهای موازی روی قطعه بکشید تا کار راحت و دقیقتر شود، سپس از سوهانی برای صاف کردن سوراخهای تیغه استفاده کنید.
در مرحلهی بعد تیغه را علامتگذاری کرده سپس آن را با فرز برش دهید. فراموش نکنید که کار با فرز خطرناک است و حتماً باید از دستکش مخصوص و عینک محافظ استفاده کنید. برای خنک کردن دستگاه حین کار از آب خنک استفاده کنید تا به هنگام داغ شدن تیغه از آن استفاده کنید. در آخر گوشهها را با استفاده از صفحه سنگ سنباده بزنید تا تیز شود.
برای درست کردن گوه یا قلم باید تعدادی تخته سهلا را به هم بچسبانید. بعد از خشک شدن چسب با استفاده از اره نواری آن را برش داده و سپس سنباده بکشید. در این مرحله بهتر است بعد از سنباده کاری، از اسپری لاکر برای براق کردن آن استفاده کنید.
پس از سرهم کردن لولهی فلزی رندهی شما آماده است!
فراموش نکنید که این نوع رندهها با وجود خوب و دقیق بودن بودن باید هر چند وقت یکبار تیز شود تا مانند روز اول کار کند.
آموزش ساخت چکش لاستیکی
گاهی چکش پلاستیکی یا کائوچویی میتواند حتی از چکش نجاری چوبی بهتر باشد. با ما همراه باشید تا طریقه ساخت آن را با هم مرور کنیم.
ابزار مورد نیاز برای ساخت چکش لاستیکی
- 4 قطعه چسب حرارتی (300 سانتیمتر × 11 میلیمتر) به همراه تفنگ چسب پاش
- میلهی استیل یا فولادی
- مقداری آب
- شیشه قرص خالی
- صابون
- کیسه فریزر
- دریل و مته 10 میلیمتری
- چکش
- کاتر یا چاقو سوئیسی
- یک فنجان آب جوش
فنجانی آب جوش حاضر کرده تا از ترک خوردن احتمالی شیشه به علت تغییر دما جلوگیری کنید. آرام آرام شیشهی قرص را درون آب غوطه ور کرده و چسب حرارتی را درون شیشه قرص بریزید. پس از پر شدن شیشه آن را کنار گذاشته تا خنک شود.
- برای یک دست بودن تودهی چسب از چند نوع چسب استفاده نکنید.
- حین خالی کردن چسب حرارتی درون شیشه مواظب باشید آب داخل شیشه نرود.
پس از آن شیشه را در یخچال گذاشته تا چسب به تودهای سفت و سخت تبدیل شود. با چکش ضربات زیادی به شیشه زده تا شیشه خرد شود. معمولاً چسب حرارتی به شیشه چسبیده و سفت شده؛ در نتیجه مجبور میشوید خرده شیشهها را با دست از تودهی چسب جدا کنید. برای تمیز شدن هر چه بیشتر، چسبی که کامل از شیشه خارج کردید را با اسکاچ و صابون بشویید تا از وجود هرگونه کثیفی و خرده شیشهی احتمالی پاک شود. سپس آن را با حوله خشک کنید.
سر اضافهی توده چسب که فرم شیشه قرص را گرفته با کاتر یا چاقو سوئیسی بیرید. تودهی سفت شده را بین پرچ گذاشته و آن را ببندید. با دریل و متهای که از قبل آماده کردهاید، سوراخی در وسط تودهی چسب ایجاد کنید. این حفره برای جا زدن دستهی چکشی است که قصد ساخت آن را دارید. میلهی استیل را درون سوراخ بپیچانید و آن را محکم کنید. چکش کائوچویی شما آماده است!
مواردی که در بالا به آن اشاره شد تنها نمونههایی از ابزارآلاتی است که میتوانید در خانه بسازید. اگر شما هم تجربه ساخت ابزاری متفاوت را دارید میتوانید آن را با ما به اشتراک بگذارید.
جمعبندی
همانطور که دیدیم، ساخت ابزارهای دستی مانند رنده چوبی و چکش لاستیکی کار چندان سختی نیست و با کمی دقت و استفاده از وسایل سادهای که در دسترس داریم امکانپذیر است. با این کار میتوانید به وسایل دورریختنی مثل تیغ ارههای کهنه کاربرد جدیدی ببخشید و مهارت خود را در کارهای فنی بالا ببرید. داشتن یک ابزار دستساز که با صرف وقت و سلیقه خودتان ساخته شده، لذت کار کردن را چند برابر میکند و همیشه یک راهکار عالی برای رفع نیازهای فوری کارگاه شماست.
سوالات متداول
آیا ساخت ابزار دستی در خانه از نظر اقتصادی به صرفه است؟
بله، زیرا با استفاده مجدد از قطعات ابزارهای آسیبدیده و وسایل ساده خانگی، هزینه خرید ابزارهای جدید و گرانقیمت حذف میشود.
برای ساخت تیغه رنده دستی از چه وسیلهای میتوانیم استفاده کنیم؟
بهترین و ارزانترین گزینه استفاده از تیغ ارههای قدیمی و کند شده است که میتوانید آنها را برش داده و دوباره تیز کنید.
مهمترین نکته ایمنی هنگام ساخت این ابزارها چیست؟
هنگام استفاده از دستگاههایی مانند فرز برای برش قطعات فلزی، استفاده از عینک محافظ و دستکش کار کاملاً ضروری است.
